gençlik

 Sizin gençliğinizde derin analizler yapılamasa bile toplumsal meselelere karşı büyük bir ilgi vardı. Şimdiki gençliği nasıl görüyorsunuz?

Dün söz dinleyecek adam vardı, o adamlara söz söyleyecek adam yoktu, bugün söz söyleyen adam çok fakat söz dinleyecek adam kalmadı. şimdi aramıza eşyalar, koltuklar, çeşitli malzemeler ve televizyonlar, internetler girdi. Artık birbirimizin sözünü anlamıyoruz çünkü zihnimizde gönlümüzde karşılığı olmayan kelimelerle konuşuyoruz. 

Musa Çağıl

Bekir Fuat-Diriliş Postası

Devamı

Sanal duygu, sanal ilişkiler

    Günümüzün baş döndürücü bilgi ve teknoloji taarruzları bireyin anlam dünyasında çok önemli değişikler yapmıştır. İnternetin bağlı olduğu sanal ortamların kişinin duygusal dünyasında temel bir değişken rolü oynadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Bunların başında insanın tabiata,eşyaya,kelimelere bakışını sağlayan moral değerlerinden en önemlisi olan"aşk" değerindeki dönüşümdür.

    Eflatun aşkı "Doğumsuz, ölümsüz, artmaz eksilmez bir güzellik" olarak tanımlıyor.

    Batı Avrupa'da yapılan bir araştırma günümüz insanının aşkı, hayvan ve spor tutkusunun meslek ve serüven tutkusunun hizasına koyduğunu gösteriyor. Modern dünyalılar aşkı, coşku ve neşeyle özdeş sayıyor. Aşk artık gözyaşı ile yoğrulan bir imge olmaktan çıkıyor.(1)

    Kadriye Yılmaz eskinin aşk anlayışının tarih olduğunu medya teknolojisinin aşkı bir endüstriyel pazar metasına dönüştürdüğünü belirtir. Geleneksel aşk izleğinin kalıplarına girdiğini teknolojinin etkisiyle medyatik malzeme olduğunu ve "Her sevgililer gününde" insanlara aşkların ancak maddi karşılıklarla ifade edileceğini anlatmaktadır.

    Kadriye Yılmaz'a göre doğu edebiyatında aşkın kaynağı, uhrevidir. Batı edebiyatında ise genel yaklaşım aşkın kutsal hayatın dışına sürüldüğü şeklindedir.Yılmaz'a göre günümüz dünyası bir sanal aşklar diyarıdır. Aşk tükenmez bir duygu metaı olarak önce medyatikleştiğini sonra ticarileştiğini teknolojinin ise aşkı bir "öz ilişkisi" olmaktan çıkardığını eskinin aşkları da aşk oyunlarının da aşkı ifade ediş biçimlerininde tarih olduğunu günümüzdeki insanlar arasındaki aşk ilişkilerinin de görsel dünyaya ve görsel dünyanın teknolojik araçlarına aktarılmış durumda bulunduğunu belirtmektedir. Görsel kültürün dünyasında aşk mahiyeti ile birlikte adını da değiştirdiğini porno ve erotizm adını aldığını, eskinin platonik aşklı edebiyat dünyasının yerini bugünün film karelerinin afiş fotoğraflarının ve bilgisayar ekranlarının üzerinde yükselen medyatik dünyasının aldığını, kişiyi olgunlaştıran aşk duygusunun yerini bu görsel dünyada kısır döngülere şizofrenilere, depresyonlara bıraktığını belirtmektedir. "Sanal Sevgililer Diyarı" Batıda köpek besleyen ailelerin sevgililerini sanal dünyadan seçtiklerini sanal ortamlarda yaşanan atmosferin bilginin mahiyetini olduğu kadar aşkın ve kişisel ilişkilerin mahiyetini de değiştirdiğini belirtmektedir. (2)

    Bireyin sanallaşan dünyasında kendi öz gereksinimlerine ikame etmek üzere çeşitli araçlara başvurduğu görülmektedir.Buna en çarpıcı örnekler olarak internette yaşayan bir canlının büyüme mekanizmalarından esinlenen aynı psikolojik etkenden kaynaklanan sanal akvaryum ve sanal oyuncağı verebiliriz.(3)
    MOPY Fish adıyla geliştirilen Sanal Akvaryum ortamında beslenen ilk sanal evcil hayvanı konumunda. Bu balık, canlı bir balık gibi beslenebilmekte, davranışlarınızdan etkilenebilmekte, yerine göre küsebilmekte, sevinmekte hatta küçük öpücükler gönderebilmekte.

    Japonların Anahtarlık büyüklüğünde olan son icadı sanal oyuncak "Tamagoçi"ye gösterilen yoğun ilginin temelinde aynı felsefi yaşam tarzının etkili olduğunu söyleyebiliriz. Psikolog Musa Tosun şu tespitlerde bulunmaktadır."Çocuk sahibi olmak da hem kadın hem erkek için uyarıcıdır.Bir insan uyaran açlığı çektiğinde ya da çok fazla uyarı bombardımana tutulduğunda bu tür alışkanlıklara ihtiyaç duyabilir. Öte yandan dünyada elektronik cihazlara bağımlılık artıyor. Sanal bebeklerde böyle bir varlıkmış gibi çocuğun hayatının bir parçası haline geliyor. demektedir.(4)

    Yusuf Kaplan,Modern Sanat Dünyasını avucuna bilgisayar faresini ele geçirenin rekabet üstüne rekabet ürettiği hiper tüketim dünyası olarak nitelemektedir. (5)

    Frances Cairncross tarafından kaleme alınan kehanetler kitabı olarak nitelendirdiği mesafenin ölümü" The death of distance: How the communications Revulution (Will change our lives) kitabında yazar'ın internetin, kişisel bilgisayar ve digital TV üçlüsünün birleştirdiği "sanal evlilik" gerçekleştiğinde "Dünyanın bir ucundaki insanla öteki ucundaki insan arasında zamansal ve mekansal mesafenin ortadan kalkacağı zaman "olarak nitelendirdiğini belirten Yusuf Kaplan, Yazarın 'Tüm dünyadaki insanların birbirlerini daha iyi anlayacağı, birbirlerine daha hoşgörülü olacağı, dünya barışına katkıda bulunacağına inandığını ayrıca hayaletlere dönüşmeye başlayan kentlerin adeta "Büyülü bir el'in dokunuvermesiyle yeniden doğacağını, insanların terminaller aracılığıyla evlerini ofislere dönüştüreceklerini ve dolayısıyla birbirlerini görmelerine gerek almayacağını insanların arasındaki sınıf, din, milliyet, cinsiyet farkı ortadan kalkacak insanların okuma ve yazma becerilerinin şaşırtıcı bir hızla düzeleceğini, siyasi gücün hükümetlerden bizzat yurttaşların eline geçeceğini sınıfsız, sınırsız, cinsiyetsiz, dinsiz, dilsiz yekpare bir dünya tablosu sunduğunu belirtmektedir. (6)

Paul Vrillio "modern" toplumun başat tanımlayıcı özelliklerinden birinin rekabeti putlaştıracak kadar mutlaklaştıran sınırsız hız fenomeni olduğunu söyler. Yusuf Kaplan, Paul Vrillio 'nun "Her şey özellikle de savaş tekniği her geçen gün hızla ilerlemek ve hıza dayalı bir savaş teknolojisi geliştirmek zorundadır" fikrini baz alarak bugünkü haliyle aslında ABD'nin Pentagon (Savaş Bakanlığı) tarafından geliştirilen bir sistem oluşu nedeniyle her şeyin kontrol edildiği bir terminal mi yahut yok eden bir terminator mü sorusu üzerinde düşünmeye dikkat çekmektedir. (7)

    Vrillio'ya göre makinayı insanın önüne geçiren ve gelegele günümüzde insanın bu dünyadaki varlığını bile sorunsallaştıran sanayi devrimi, demokratik totaliterliği meşrulaştıracak bir yönetime uç vererek, zaman ve mekan duygusunu yok eden (sanallaştıran-terminatör) bir dünyanın insanına yol açmaktadır.Fransız filozofu Vrillio'nun bilgisayarı, ekranı, e-mail'i ve bütün olarak enformasyon teknolojisini anlamlandırmaya çalıştığı "Open sky" adlı kitabında mesafenin yokoluşuna değişik bir yaklaşım getiriyor. Bilgisayar terminalinizle, video monitörününün birleştiği andan itibaren, "Sonra" ve "şimdi" nin artık bir anlamı kalmayacağını lojistik makinalar aracılığıyla iletilen elektrik akımının, bedeni ve beyni olarak anında oradan oraya ulaştırmış olacağını belirtmektedir (8)

    Edibe Sözen,internet ile gelen kültürün "sanal cemaatlar" oluşturduğunu belirterek global dünyanın bu yeni topluluklarının artık "gözetim altına" girdiğini belirtmektedir. Sanal hayatın aynı zamanda bireyi yalnızlaştırdığını, giderekte bireyin ilkelleşmesine yol açtığını, bireyin teknolojik sistem içine çekilmek istendiği ve onun üzerinde egemenlik kurulmaya çalışıldığını, Sanal hayatın zamanla teknolojiyi ve beyni tüketeceğini insanların daha fazla mitlere, batıl inançlara ilgiyi artıracağını belirtmektedir.(9)

ASGARİ İLİŞKİ

    İnternet kişinin ilgisine göre sörf yapma imkanı olan sanal bir mekan. Dolayısıyla herkesin ilgisi kolay kolay çakışmıyor. Çakışsa da aynı konuda çok sayıda Web sitesi olması hasebiyle farklı mekanlara takınılabiliyor.

    Aynı konuda bile farklı mekanlara takınılıyorsa, bu durum bireyselleşmenin bir neticesi olarak değerlendirilebilir.

    İnternet aracılığı ile birçok katılım üzerine yoğunlaşan bireyler atomlaşmış ilişki yapısına rağmen, birbirinden tecrit edilmiş, yahut bir başlarına kaderine terkedilmiş kalabalık bilgi (enformasyon) dünyasında kendi sanal gerçekleri dışındaki birtakım uzak gerçekleri önem dışı olarak kabul etmekle insan mutluluğun kaynağını dokunmayla, görmenin içice olduğu bir ortamdan giderek içindeki sesin kaybolduğu bir dünyaya doğru gitmektedir.Bunun büyük bir tehlikesi ise bireyin kendi gerçek dünyasından sıyrılıp göreceli olarak rahat edebileceği ama kendi varlığını sorunsallama adına pek az mesafe katedebileceği sanal denizde kaybolmasıdır. (10)

    İskender Savaşır internetin sunduğu ilişkileri de "asgari ilişkiler" olarak nitelendirir. Bu ilişki biçiminde gövdeden, gündelik hayatın gelgitlerinden, huydan ve huysuzluktan bağımsızlaşmış, baştan tanımlı bir kıstas temelinde yapılan yazışmalar... Bu ortam soğuk bir ortam ama ürkütmeden insanın yalnızlığını daha kolay katlanabilir kılınmasını sağlıyor. (11)

    Orhan Koçak,"İmgenin Halleri" (Metis: 1995) adlı kitabında"asgari nesne" olarak adlandırdığı kavramı şöyle tanımlar :"haz kaynağı olabilecek ve tehlikeli bütün özelliklerinden arındırılmış ama yine de varlığıyla dünya ile aramızda bir köprü görevi işlevi görebilecek donuk bir imge".

    İskender savaşır "Yüz yüze ilişkilerin taleplerine tahammülün son derece azaldığı postmodern bir dünyada internetin“elektronik ortam "ı Mektuplaşma denilen medeni alışkanlığı” diriltebilir diyor. (12)

    Ve her şeyden önce bilgisayarın karşısına oturup gezintiye çıkan insanın bireyselliği ne durumdadır.?

    1996 yılında Türkiye'nin ilk Sanal Mitingi'ni düzenleyen Dr. Şeref OĞUZ ise internetin açtırdığı sanal dünyaya olumlu bakmakta, sanal dünyanın insan yalnızlaştırdığını görüşüne ise katılmamaktadır. Ona göre Sanal Dünya'nın Türkiye için önemli bir fırsat olduğunu, ilk defa ekonomide üretim faktörü olarak bilginin yer aldığını ve bilginin sıfır maliyetli yeniden üretilebilen meta olduğuna dikkat çekmektedir.

    İngiltere'de Kültür araştırmaları yapan Profesör Stuart Hall Hall, kendi tarihlerine, kültürlerine kapatıldıkları bilinen topluluklar internetin sunduğu karşılıklı sohbet imkanı sayesinde ufuk açıcı bir durumla karşılaşabileceğini belirtir. (13)
    Hall, internette buluşan iki insanın aynı olmadığını ama ortak bir alt yapıya, bu şekilde iletişim kurmalarına izin veren bir teknolojiyle bugüne dek hiç ulaşamadıkları için birbirleriyle hakkında konuşamadıkları kimi kültürel ve tarihsel alt yapıya sahip olduğunu belirtir. (14)

    Hall, Teknolojinin, dilin, mesafenin, deneyimin ve yaşam standardındaki farklılıkların vb. etmenlerin oluşturduğu sayısız engelin ve sınırın üzerinden atlayarak bağlantılar kurulmasını sağladığını belirtmektedir. Kapalı uzamlar arasındaki yaşanan deneyimlerin paylaşılmasına, sohbetlere izin verdiğini, Yaptığı şeyin ise uzamı aşmak ki bu da topluluk kavramında değişiklik yaratmak olduğunu belirtiyor. (15)

    Uzman psikolog Doğan Kökdemir ve Psikolog Hülya Kökdemir neden insanların bir sürü zaman ve para harcayarak gerçekte belki hiç karşılaşmayacakları görmeyecekleri insanlarla sohbet etmek üzere her gece aynı saatte bilgisayarlarının başına oturmaları olgusunun çok yönlü sorgulanması gerektiğine işaret etmektedir. (16)

    İşte eğlenmek amacıyla, yahut rahatlama için sohbet (sanal) etme imkanı ya da itiraf etmeseler de karşı cinsten partner bulmaya yönelik olsun bu girişimlerin temelinde bireyin "Ben birileri için önemliyim,Beni dinleyen birileri var" duygusunu tatmaya yönelik olduğu söylenebilir.

    Böyle bir olgunun temelinde ise "iletişim çağı" olarak adlandırılan günümüz dünyasında insanların giderek birbirleri ile olan iletişimlerinin yüzeyselleştiği, giderek yalnızlaştıkları ve gerçek dünyada bir türlü elde edemedikleri sevgi, ilgi, duyarlık, gibi duyguları sanal dünyadaki arkadaşlarla giderme amacı var. diyor (17)

    İnternetin olumsuz yanlarından biri Amerika da Pittsburgh Üniversitesi tarafından hazırlanan bir araştırma da yer almıştır. Pittsburgh Üniversitesi psikologlarından Kimberly Young'un hazırladığı raporda 360 kişi üzerinde yaptığı ankete göre internetteki sohbet odaları ve e-posta kullanımına bağımlı olan kullanıcıları alkol ve uyuşturucu bağımlıları ile aynı belirtiye sahip olduğunu belirtmektedir. Young'a göre, diğer bağımlılıklarda olduğu gibi internet bağımlılığının bir hobi yada yapılan bir işin uzantısı olarak başladığını, fakat zaman geçtikçe kişinin yaşamını değiştirip, iş yerindeki ve okuldaki sosyalliğini yitirmesine, hatta klinik depresyonlara yol açtığına dikkat çekmektedir.(18)

KAYNAKLAR 

1-KOCA Kadriye Yılmaz , "Platonik aşk öldü, yaşasın sanal aşk,, 11.12.1997 Yeni Şafak Gazetesi  

2-A.g.m.,KOCA Kadriye Yılmaz  

3-"Sanal Akvaryum", 25.8.1997 Yeni Şafak Gazetesi 

4-TEZCAN Gülcan,Sanal Duygu sömürüsü, 13.12.1997 Yeni Şafak Gazetesi  

5-KAPLAN Yusuf, "Siberya",04.12.1997 Yeni Şafak Gazetesi  

6-KAPLAN Yusuf, "Demokratik Totaliterlik, 29.11.1997 Yeni Şafak Gazetesi  

7-A.G.M KAPLAN Yusuf, "Demokratik Totaliterlik,  

8-A.G.M KAPLAN Yusuf, "Demokratik Totaliterlik,  

9-SÖZEN Edibe, "Çağdaş Büyücülük", 19.12.1997 Yeni Şafak Gazetesi 

10-DEMİRHAN Ahmet, "İnternette bireyselleşme,27.10.1997 Yeni Şafak Gazetesi
11-SAVAŞIR İskender, "Asgari İlişkiler" , PC:03 3.12.1996
12 A.g.m SAVAŞIR İskender, "Asgari İlişkiler"
13 HALL Stuart, "İnternet Topluluk ve Özgürlük Kavramı", 24.12.1996 PC:06
14 A.g.m.,HALL Stuart, "İnternet Topluluk ve Özgürlük Kavramı"
15 A.g.m.,HALL Stuart, "İnternet Topluluk ve Özgürlük Kavramı"
16 KÖKDEMİR DOĞAN ve KÖKDEMİR HÜLYA, "Sanal Dünya Gerçek Dünya”
17-A.g.m., KÖKDEMİR DOĞAN ve KÖKDEMİR HÜLYA, "Sanal Dünya Gerçek Dünya”
18 İnternet Alkol Benzetmesi, 23.09.1997 Yeni Şafak Gazetesi

Devamı

Sanal gerçeklik

    Bilgisayar iletişiminden günlük dile yansıyan "sanal gerçeklik" tabiri kargaşa barındıran bir kavramdır.
    “Sanal” sözcüğünün tam karşılığının "gerçekte yeri olmayıp, zihinde tasarlanan" şey olarak nitelenebilir. Ne "sanal" ne de "Gerçek" kelimeleriyle yetinmeyen kimselerin böyle bir bileşimle anlattıkları sanki başka bir dünya, başka ilişkiler, yahut farklı bir çevre gibi algılanan bu siber evrenin içeriğinde bilgisayar oyunlarından, sohbet odalarına, web sitelerinden elektronik postaya, kadar bir dizi birim yer almaktadır. (1)

    İnternet teknolojileri siber alemin bir parçasıdır. 

    İnsanların siber alem içinde yarıyarıya soyut bir mekanda bulunması alışılan gündelik hayattan farklı bir tecrübeyi içermektedir. 

    Siber alem terimine ilk olarak yer veren Gibson, Siber Alem'i şu şekilde tarif etmektedir."Dünyanın her yanındaki milyonlarca yasal operatör tarafından yaşanan karşılıklı halusinasyon, insanlık sistemindeki her bilgisayar bankasındaki datanın grafik tasarımı tasvir edilemeyecek bir karmaşıklık".
Bundan yalnızca bir kaç yıl sonra yeni bir tanım yapma ihtiyacı duyarak şunları ekliyordu: "Medyanın yek vücut halinde aktığı ve sizi çevrelediği nokta gündelik hayatın dışta bırakılışının en uç uzantısı. Benim tasvir ettiğim şekliyle, kendimizi tamamen ve kelimenin doğru anlamıyla medyaya sarabilir ve gerçekte olup biteni fark etmeden yaşayabilirsiniz"  (2)

    Siber alem deneyimiyle bilgi akış yönü, farklı kaynaklar arasındaki bilgi akış yönünü değiştirdi. Bir gazetenin yada televizyon kurumunun sizin için önceden yaptığı derleme işini bizzat insanlar yapabiliyor.  (3)

     İnternet ile birlikte her şeyin bir değişime uğrayacağı açık. İlhan Deniz,Dünyamızda meydana gelen bu devrimsel değişikliklerden sonra gelecekte tarihimizi irdeleyen kimselerin İnternetten sonra (İ.S.)diye nitelendireceklerini belirtmektedir. İnternetle birlikte siyaset ekonomi, eğitim, sanat kısacası her şey değişime uğramakta, ve dönüşüme uğramaktadır. Aslında "olmayan" sanal kitapçılardan alışveriş edip, sanal sinemalarda film izliyor, sanal dil kurslarında yabancı dil öğreniliyor. Birbirlerinin yüzünü görmeyen milyonlarca insan tartışma gruplarında siyaset konuşmakta, kendi ülkelerinde ki politik tartışmaları sanal ortamlara taşımaktadır. Artık vatandaşların ülkeyi yöneten insanlara sayfalarından rahatlıkla ulaşabildiği bir yapı var. Böyle bir ortamın yakın gelecekte siyasal katılım düzeylerinde hızlı bir biçimde değişime yol açacağı söylenebilir.  (4)

     Paul Virilio, televizyon ve siberalem''le birlikte üretilen gerçekliğin insanlık tarihinin en büyük "kaza"larından biri olduğunu belirtir. 

     "Sanal teknolojiler, sanal gerçekliği, fiziksel gerçeklikten daha güçlü bir konuma ve duruma getirmeye çalışıyorlar. İşte gerçek kaza bu. Sanal gerçekliğin fiziksel gerçeklikten daha güçlü bir konuma ulaştığı an, büyük kaza anı''dır. (5)

    İnternet üzerinde görüntülü iletişim kurmayı sağlayan kameralar ortaya çıktı .Yeni dünya düzeninde gelişen teknolojilerin ilişki biçimlerini ne ölçüde değiştireceğini araştıran 'Wired' dergisi yazarlarından Brad Weiner's bu yüzyılı değerlendirirken şöyle diyor : "Bu, paldır küldür içeri dalan, patırtılı ve değiştirilemez hatalar yapan bir tür fütürizm. Hemen her konu var ve kimsenin arkasını da toplamakla da uğraşılmadı. Geleceğe ait güzel taraflardan biri de bazen beklendiğinden çok daha çabuk gelmesi. Uzmanlarımız, bir bilgisayar bir satranç uzmanı yenebileceği tarih olarak 2005 'i öngörmüşlerdi. Ancak Deeper Blue çok daha önce kasparov 'u yendi "(6)

     İnternet üzerinde VRML konusunun altında örneklerini görebileceğimiz sanal gerçeklik sayesinde, bilgisayarın yönetimini ellerimizi kullanarak, dosyaları sanal bir dolapta saklayabilecek ve sanal telefon rehberinin sayfalarını çevirebilmek mümkün olacaktır.

    Ekran ve görüntüleme teknolojisindeki gelişmeler, yapay zeka teknolojisi ve sürekli artan işlemci sayesinde bilgisayarlar gereksiz işlem detaylarını kullanıcıdan saklayan, kullanıcıya sadece ulaşmak istediği hedeflere ulaşmada doğrudan yardım alabileceğimiz canlı bir asistan gibi yardımcı olacaktır. Yapay zeka çalışmalarının artması ölçüsünde yakın bir gelecekte kişinin belirli istek veri işlemlerini detayları tanımlamasına gerek kalmadan ve hatta gerekli anlarda size "kendi deneyim" lerinden tavsiyeler sunabilecek, (özel bir günde doğum gününde tebrik edecek, gelen E-postalarınızı hatırlatacak bir asistan) bir makina teknolojisinin insanların hayata bakış açılarında bir değişim getireceği muhakkaktır. (7)

    Hall, Geleneksel anlamında topluluk (cemaat) internet arasındaki dengede bir değişimin görülmesinin zorunluluğu üzerinde durur. Toplum olarak Kesitlenen topluluklara, simgesel ve seçenek topluluklarına doğru gitmekte ilerlesek de geleneksel, yöresel topluluklara ait olmaktan o denli uzaklaştığımızı belirtmektedir. Yerleşim siyasetlerinin günümüzde de geçerliliğini sürdürdüğünü, uzun zamanlı bir birlikte yaşamın ve ortaklık döneminin etkisini halen sürdürdüğünü düşünmektedir. Hall'e göre sorun geleneksel olanlar yeni olan arasındaki denge sorunudur. Bu dengede tüm kimlikler üst üste çakışır ve içinde verebileceğimiz tek tür bir topluluk da olmayacaktır, der. Hall' a göre İnternete "sızılabilir" oluşu şu anki haliyle özgürlükle yakın alakalı yapıyor. Örneğin Başlangıçta Radyonun üzerinde hiçbir sınırlama olmadığını ama birkaç yılda dalga sayılarını kısıtlamanın ve ulusal radyo yayını (Broadcasting) yetkilerini inşa etmenin ve onun düzenlemenin yollarının bulunduğunu belirtmektedir.Düzenleme biçimlerinden mutlak anlamda kaçabilecek bir teknoloji bilinmediğini, internetin şu andaki döneminin maksimum özgürlük anı olduğunu ama internetin siyasetten, iktidardan, ekonomiden, etnik ve cinsel ayrımcılıktan, ırkçılıktan kaçılabileceğini sanmanın sadece bir yanılsama olacağını vurgulamaktadır. (8)

 KAYNAKLAR

1- KÖKDEMİR DOĞAN ve KÖKDEMİR HÜLYA, "Sanal Dünya Gerçek Dünya", PC Magazine, Ocak 98 sh:153-155
2- GÜNER Ogan, "Siber Alem" Pc:01,04.03.1997 sh:20
3- A.G.M GÜNER Ogan, "Siber Alem"  
4- ilhan deniz “siber uzayda kesintisiz, 25.08.1997 ,Yeni Şafak gazetesi
5- http://www.yenisafak.com/yazarlar/yusufkaplan/siber-alem-tanr%C4%B1-ve-televizyon-48309
6- HALAÇ Ali, " Zaman Tünelinde”, Net, Kasım 97 sh:66-67
7- ÇETİNOK Barış ,Sanal Gerçeklik PC:04,10.12.1996, sh:14
8- HALL Stuart, "İnternet Topluluk ve Özgürlük Kavramı", 24.12.1996 PC:06

Devamı

internet ve katılımcı demokrasi

    Modernleşme kuramları gelişmiş ülkelerin geçirdiği süreçlerin çözümlenmesine dayanmaktadır. Kuramların temelinde, Batı ülkelerinin geleneksel toplumlarda modern toplumlara geçişlerinin, ikinci dünya savaşından sonra bağımsızlıklarını kazanan ülkelerde de tekrarlanacağı beklentisi bulunmaktaydı. 

    Yeni iletişim teknolojileri de bu modernleşmeyi yayacak olan "sihirli çarpanlar" kabul edilerek, gelişmekte olan ülkelere girişleri çeşitli yardım ve borç anlaşmalarıyla desteklenmekteydi.(1)

    Dainer Lerner'in Türkiye dahil olmak üzere bir dizi orta doğu ülkesinde yaptığı alan araştırmaları sonucunu topladığı "Geleneksel Toplumun Çözülüşü" kitabında batı ülkelerinin geçirdiği bazı süreçlerin tekrarlanacağı bir süreç olarak değerlendirmektedir. Buna göre kentleşmenin artışı okuma yazma oranının artışına bunun artışı ile iletişim araçlarına açılmayı artıracağını iletişim araçlarına açılmanın ise daha geniş ekonomik kalkınmayı ve siyasal katılmayı (oy verme) beraberinde getireceğini belirtmektedir. Bu gelişmenin belirleyicisi hareketli kişilik (Mobile personalite) olacağını, bunun artışının ise modernleşmiş kişiliği yayacağını belirtmektedir.(2)

    İlhan Deniz, internetin Politika süreçlerini etkileyeceğini belirterek gelecekte seçim kampanyalarının, büyük şehir meydanlarında değil internetteki sitelerde yapılacak gibi göründüğünü, internetin ucuz kullanımının da seçim vaadlerinde yerini alacağını belirmektedir.(3)

    Hali hazırda internetin politika sayfalarında, vatandaşlık seçimler, politik mizah, dergiler, partiler, politik tartışmalar, siyaset bilimi gibi konularda partilerin propagandasından, parti değerlendirmelerinin, ideolojilerinin belirlendiği ve yayılmaya çalışıldığı çok sayıda dergiye ulaşmak mümkün. 

    Acun Gezer'e göre internet, devletler üstü yapısıyla merkezi denetimlere kolay kolay boyun eğmeyecek bir otonomiye sahiptir. İnternetin, bireylerin ve kitlelerin kendilerini en kolay ve kapsamlı tarzda ifade etmelerine,düşüncelerin en geniş ve özgür biçimde sunulup tartışılmasına olanak sağladığı için katılımcı demokrasi için iyi bir araç olduğunu belirtiyor.(4)

    Örneğin Vietnam, Güneydoğu Asya ülkeler birliğine üye ülkeler içinde henüz internet bağlantısı olmayan bir ülkeydi.İnternetin devreye girmesiyle hem ülke içindeki bilgi akışının denetlenmesi güçleşecek, hem de yurtdışındaki Vietnamdaki iktidara karşı yürütülen kampanyaların ülke içinden rahat ve sansürsüz bir şekilde edinilmesini kolaylaştırcak. (5)

    Hiçbir ideolojik sınırlamaya tabi tutulmadan anarşist,muhafazakar, liberal her türlü siyasi fikrin savunuculuğunu yapan dergilerin faaliyette bulunduğu bir alan durumunda olduğunu belirten İlhan Deniz,  bazı dergilerin siyasi muhalefet örneğinde daha ileri gidip ünlü Malcolm X'in "sen sistemi oynatmazsan, sistem seni oynatır"sözünden ilham alan otoriteyi sorgulayan manifestoya sahip olarak "Otorite seni sorgulamadan, sen otoriteyi sorgula" gibi öğütler veren dergilerden ilgili kutucukların doldurarak kişisel insiyatifle oluşturabildiği, kendi başına komple teorilerinin geliştirilebildiği bir dergi ortamının ilginç kazanımlara sahip olacağına dikkat çekmektedir.(6)

    Alışılmış anlamıyla "Nispi temsil"temeline dayalı çağdaş demokrasilerde toplumun temsilcilerinin temsil ettikleri kitleyle sadece belirli dönemlerde örneğin seçimler öncesinde doğrudan iletişim kurduğu bunun dışında ise aradaki "temsiliyet"ilişkisini sağlayacak olan iletişimin büyük oranda koptuğu düşünülürse, internetin sağladığı olanaklar sayesinde yönetenlerle temsil ettikleri kitleler arasında iletişimi ve toplumun yöneticilerini denetlemesini sürekli hale getirmek, belki de demokratik seçimleri dönemsel olmaktan çıkarıp süreğen hale getirmeyi mümkün kılacaktır.Böylece hükümetlerin icraatlarını topluma beğendirme kaygısını sadece seçim dönemleri öncesi değil sürekli taşıyacak , toplumsal denetim dönemsel ve dolaylı olmaktan çıkıp sürekli ve dolaysız olacaktır.(7)

    1980'lerden başlayarak "Neo Modernleşme" yaklaşımı gelişmekte olan ülkelerin, geleneksel toplumlardan modern topluma değil sanayi toplumlarından küresel enformasyon toplumuna geçiş yoluyla, diğerlerine yetişebilecekleri söylenmektedir. Neomodernleşme kuramının çerçevesi içine giren enformasyon toplumu yaklaşımında gelişmekte olan ülkelerin "eksiği" değişmiştir. Modernleşme kuramlarında geleneksel toplumun değerlerinin egemenliği eksiklik olarak sunulurken enformasyon toplumu yaklaşımlarında "enformasyon eksikliği" geri kalmanın nedeni olarak gösterilmektedir. Böylece uluslararası ekonominin eşit olmayan ilişkileri perçinleyen yeni yapısı gizlenmiş olmaktadır.Gelişmekte olan ülkelerin hızla enformasyon toplumuna dönüşmesinin yolu sayısal ağa bağlı olmaya ve bağlanılacak teknolojileri satın almaya indirgenmektedir. (8)

    Acun Gezer, yeni bir demokratik modelin internet sayesinde gelişmesinin sadece bir ütopya olarak kalmayacağını ancak internetin bütün bunları tanırken, en azından bugün için gideremediği bazı zaafları da içerdiğini belirtmektedir. Bunların başında ise internetteki bireyin gerçek yaşamdakinden farklı olarak somut bir "hukuki kimliği"nin bulunmaması olduğunu belirtmektedir. (9)

    Yeni uygulamaların yayılması, varolan egemenlik (iktidar yapılarını) kurmaya yetmemektedir. Yeni uygulamaların yayılması, sadece teknolojinin değil toplumsal bağlamın değişmesiyle mümkündür. (10) 

KAYNAKLAR
1-GERAY HALUK, "Geleceğe dönüş mümkün mü? Bilim ve .Teknik: Sayı:360, Kasım 97
2-A.G.M, GERAY HALUK, "Geleceğe dönüş mümkün mü?"
3-İLHAN Deniz, "Oyumuz internete"23.09.1997 Yeni Şafak Gazetesi
4-GEZER Acun, "Sakıncalı internet"PC Net,Aralık 1997
5-İnternetin neresindeyiz , PC, 04,10.12.1996 sh 7
6-A.G.M, İLHAN Deniz, "Oyumuz internete"
7-A.G.M, GEZER Acun, "Sakıncalı internet"
8- A.G.M, GERAY HALUK, "Geleceğe dönüş mümkün mü?,
9-A.G.M,GEZER Acun, "Sakıncalı internet"
10-A.G.M,GERAY HALUK, "Geleceğe dönüş mümkün mü?"  

Devamı

İnternette güvenlik ihlalleri ve hukuk

        İnternet büyüdükçe suistimallerde artıyor. Suç ve suçlu  kavramlarına yeni tanımlar ilave etmektedir.

        İnternetin en yaygın olduğu  ABD'de FBI Başkanı Louis Frech, internette, uyuşturucu ve silah ticareti yapıldığı, terörizm ve casusluk oyunlarının döndüğünü, internetle suç işleyenlerin ancak 30 milyon dolarlık süper bilgisayar ile  denetlenebileceğini bildiriyor.
    Suç odaklarının internette birbirleriyle karşılıklı haberleşerek işlediği suçları çoğaltmalarının polise de yeni bir değişim şansı doğurduğuna değinen FBI başkanı, polisin internet konusunda yenileşmesi gerektiğini belirterek "internetteki suçluların Polis tarafından gözetlenmesi Kanununun ABD kongresinden geçtiğini, yakında da Bill Clinton'un onaylayacağını ümit ettiğini belirtiyor. (1) 

    İnternetin yol açtığı gelişmelerden birisi de kişisel bilgilerin siber alem içinde kullanılabilir hatta satılabilir bir meta haline gelmesidir. Günümüz Teknolojisinde insanlar adım adım bilgisayar Teknolojisi ile haşır neşir içinde.Mesela ABD'de Doğum kağıdı çıkarmak, okula kaydolmak, kredi kartı için başvurmak, sigorta numarası veya ehliyet almak, herhangi bir zamanda bir mağazada alışveriş etmek vs.Ancak bu durumda internetle kolaylıkla erişilebilir olduğu bu bilgiler sayesinde isteyen herkesin internetle kişisel bilgilere, hatta polis kayıtlarına ulaşma gibi son derece sakıncalı bir sonuca yol açabilmektedir. (ABD'de eyaletlerde kişiler ehliyet bilgilerini otomobil şirketlerine satıyorlar)
    Günümüzde süpermarketlerde barkod sistemiyle satılan ürünün fiyatı ve çeşidi kaydedilebiliyor. İnternet aracılığıyla süpermarkette alışveriş listesinin verilebildiği ve malların eve teslim edileceği bir durumda kişisel bilgilerin çok rahatlıkla erişilebilir olmasını mümkün kılacaktır.
    Böyle bir durum ise en açık bir deyişle vatandaşları fişlemenin modern bir versiyonu olarak karşımıza çıkıyor. (2)

    Tabii birde servis sağlayıcılarının kişilere ihanet edercesine reklam   verenlere kişilerin e-posta adreslerini vermesi olabilir.Bu konuda servis  sağlayıcılar istediği zaman kişiler hakkında pekala bilgi toplayabilmektedir.(3)

   İnternet alanında kulanıcılara arabirim ve  klavuz olarak hizmet eden Netscape dizini altında "Cookies, txt" adındaki dosyada herhangi bir editörde bu dosya açıldığında, değiştirilmemesi için not bulunmaktadır. Avrupa'da özel kişisel   bilgilerin başkalarının eline geçmesine ve kullanılmasına karşı çıkan çevreler Netscape'nin cookies. txt dosyasından rahatsızlığını belirtmişlerdi. Kişisel bilgilerin korunmasından yana olan bu çevrelerin  rahatsız olmasının nedeni, internet üzerinde faaliyet gösteren bir çok  kurum ve kuruluşun, sitelerini ziyaret eden her kullanıcı hakkında bilgi  sahibi olmayı istemeleri siteyi ziyaret eden kullanıcının hangi ülkeden  geldiği, bir şirket üzerinden internet erişimi varsa şirketin adı,  ziyaretin sırasında hangi konulara ilgi duyulduğu ve ne kadar sıklıkta  ziyaretin gerçekleştiği konusunda bir kısmı şifrelenen bilgiler, sonuç  olarak kullanıcının sabit diskine kaydediliyor. Bu işi daha da ileri  götüren "dedektif programlar var. Böylece bu bilgiler kullanıcının takibini olası kılmaktadır. (4)

    Yine kişiler sohbet gruplarında  tartışma gruplarına katıldıkları zaman, elektronik posta attıkları veya  bir Web sayfasını ziyaret ettikleri zaman bu hareketler kayda geçirilebilir ve izin alınmaksızın kullanılabilecektir. Bu yöntemle  kişinin ilgi alanlarını, hobilerini, hayattan beklentilerini, hangi ürünleri satın almaya elverişli olduklarını tespit etme imkanına sahip  olacaktır.(5)

      İnsanların bu tür kişisel bilgilerine ulaşmak aynı  zamanda onları belli bir ölçüte bağlı olmaksızın sınıflandırmaktır. Kimi  zaman şirketler bu yolla elektronik posta listelerini ele geçirip,  onları posta bombardımanına tabi tutmaktadırlar. Servis sağlayıcılar listelerin ele geçmesini ve bu tip reklamlar gönderilmesini tüm  güçleriyle engellemeye çalışırlar. Çünkü söz konusu olan haksız reklamı  yapan şirketin değil, kendi kusurlarıdır. Bu nedenle Elektronik Posta  listelerini kiralamak veya satmaktan elde edilecek 3-5 kuruş gelir için  hiç bir servis sağlayıcı adını kötülemek istemeyecektir. Bu durumda bunu  yapanlar sadece kötü niyetli Web tasarımcıları olmaktadır. Bunlar hem Web sayfaları oluşturmak için para alırlar, hem de oradaki bilgileri satarak veya kiralayarak gelir elde ederler. Bu konuda kanun boşluğu  var. Kabul etmek gerekir ki günümüzde kredi kartı bilgilerimizin dışındaki bilgilerin de izinsiz ele geçirilmesi kullanılması kişileri  zor durumda bırakır.(6)

     İnternet üzerinde özellikle kamu kuruluşlarında  yahut özel sektör sahiplerinin şirket içine veya dışına gönderilen  e-postaların mahiyetini bilme hakkı vardır.E-postaları sabit diskte silme ile bu izlerin tümüyle yok edileceği anlamına gelmez. Ayrıca Web alanlarının işletmecileri de bilgisayardan gelen verileri toplayarak  kişiyle ilgili bilgi toplayabilecektir. Ya da mesela sabit diske erişen  biri internette neler karıştırdığını hangi Web sayfalarına uğradığını  rahatlıkla anlayabilir. (7)

     İnternet aracılığı ile yazılan mesajın yasa koyucular tarafından okunmayacağı anlamına gelmez. Bazı Üniversitelerimizde "Bitnet" mesajlarının sansürden geçirildiği ve uygunsuz görülenlerin silindiği bir gerçektir. Eğer mesajı karşı tarafın  bileceği bir kodlu mesajla gönderirseniz bunu sadece okumasını istediğiniz kişi okuyabilir. Bu durumda yasa koyucular bu kodlu mesajı çözmek için gereksiz yere zaman harcayacaklarından bu yasa koyucuların   başka iş yapamaz hale getireceğinden ABD dışına bu kodlama yazılımlarının çıkarılması yasaktır. (8)

internet ve cinsel taciz

    Yapılan araştırmalara göre internetle işlenen suçların en çok cinsel taciz şeklinde kendini gösterdiğini ortaya koymuştur. Bir türlü denetlemeyen ve ancak web sitelerini hazırlayanların insafina kalmış bir biçimde internet kullanıcılarının hizmetine sunulan pornografik malzemenin yanısıra duygusal hayatı da rencide edecek tacizde bulunma örnekleri sayılabilir.(9)

      İnternet üzerinde kanuni eksikliği hissedilen ve sitelerin girişine konulan "18'yaşın üstünde olup olmadığını soran, eğer 18 yaşında küçükseniz siteyi terk etmenizi söyleyen uyarı yazılarının hiçbir yaptırım gücüne sahip olmadığı açıktır.
    İnternet üzerinde kanunsuz ve denetimsiz bir şekilde çocuklar üzerinde çok olumsuz ve yıkıcı etkiye sahip pornografi ve şiddete karşı yasal önlemlerin alınması gerekiyor. ABD'de bilgi erişimiyle ilgili en son yasa 1986'da çıkmıştır. Bu yasa ile polise elektronik postalara erişim hakkı tanınıyordu. (10)

    Resimlerin gif, jpg gibi formatlarda kolayca saklanabilmesi ,internet üzerinde kolayca saklanabilmesi,internet üzerinde hızlıca taşınması ve ekranda gözükmesi ortaya  ahlaki ve idari sorunlar çıkarmaktadır.(11)
 
    Mesaj alanların da kendileri hakkında birtakım bilgiler verilebildiği, kız-erkek arkadaşlık kurabilme imkanının sağlanabildiği, cinsel fantezilerini anlatmak isteyenlerin bunu özgürce dile getirebilmesine imkan tanıyan internet ortamı, en çok tartışılan yönlerinden biri olmuştur.(12)

 İNTERNETTE SALDIRILAR

     İnternette en çok saldırılan ve ihlal edilen şey insanların özel hayatları ve bilgileridir. 

    Günümüzde kanunlar geçmişe göre daha mükemmel hale getirilmesine rağmen etkili olamamakta iken sanal ortamlarda nasıl uygulanabilir?
 Tabii özel hayatın içerisine sadece adı, soyadı, yaşı, kredi kartı bilgileri girmiyor.
    ABD'de Clinton yönetimi bile digital ağlarda güvenliğin nasıl sağlanacağına ilişkin 2 rapor yayınlatabildi. (13)

    İnternet üzerinde oluşan bilgiyi kendi çıkarları lehine kullanan  kişiler olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Bu konuda Kasım 1997'de İnternet servisleri olan firmalar, müşterilerini internet abonesi hırsızlara karşı uyarma gereği duymuştur .Yapılan araştırmalar sonucunda pek çok ildeki hırsızlık olaylarının arkasında hırsızların kurbanlarını internet haberleşmesi sırasında ortaya konulan verilerden yararlanarak seçtikleri anlaşıldı. Buna göre hırsızlar özellikle internet kullanan kişinin mesajlarından "Sosyal Profilini" çıkarmakta, bu kişilerin mesajlarının sonunda yeralan, adres, telefon numarası ve benzeri bilgileri de kaydetmekteydi.(14) 

     Yıllar önce ana bilgisayarlar genelde kilitli odalarda idi ve sadece belli kişiler kullanabiliyordu. Sadece Fiziksel güvenliği sağlamak yeterli idi. Bilgisayar güvenliği tehditleri son derece istisnai olaylardı. 90'lı yıllardan sonra bilgisayarlar birbirine bağlandı ve sonuçta on milyonlarca kullanıcısı olan tek bir ağ haline dönüştü. Bu değişikliklerde güvenlik tehditlerinin şeklini de değiştirdi. Geçmişteki "şifrenizi kağıda yazıp masanın üstüne bırakmayın" uyarısı yerini son derece karmaşık ve ihtisas alanı olan "koruma ve saldırı" metodlarına bıraktı.(15)

    İnternet ortamında güvenlik zaafına yol açan bir diğer sorunda "hacker"lerin, kişilerin kişisel ve banka bilgilerine ulaşma endişesidir. (16)

    İnternet güvenliğinin önemi, sistemin kırılması halinde göreceği zarardır. Öte yandan "hacker" denen kesimler sistemlerin şifrelerini kırmak yada insanların internet hesaplarına izinsiz girerek, kurcalayan, zaman zaman zarar veren kişiler bilgi hazinesinin bir kısmının veya tümünün sadece sayılı kişilerin tekeline verilmesine karşı çıkıp siteleri hedef seçmekteler.(17) 

    İnternette 66. İnterpol Genel kurulu toplantısında 1996 Raporuna göre ABD'de bilgisayar aracılığıyla 760 milyon dolarlık suç işlenmiştir. Özellikle Hackerler, bu alanda internetin güvenlik ağını delen kişiler olarak tehdit unsuru durumunda olduğu vurgulandı.(18)

    Bir "hacker" in sistemin güvenliğini tehdit etme gerekçeleri(sistemi kırma)şu şekilde sıralanabilir.(19)
-Kendisini denemek, ispat etmek amacıyla
-Şirketler arası rekabettekarşı tarafa zarar vermek amacı ile
-Sistem adminlerine ve ISP müşterilerine zarar vermek ve onları zor duruma sokmakla kendilerinin özel birisi olduğunu hissetirmek istemesi ve bunu zevk için yapmaları.
-Hedef sistem üstündeki ücret karşılığı sunulan sanal hizmetin çalınması veya bu hizmetin başkalarına satılması için kırabilir.
-Şirket içindeki çalışanlardan intikam almak amacıyla veya işten çıkarıldıktan sonra dışardan sistemi yeniden kullanabilmek ve kırabilmek amacıyla kırabilir.
-Hedef sistemin içerdiği bilgilerin yayılmasını önlemek amacıyla mesela siyasi radikal bir derginin WEB serverine zarar verecek kimsenin okumamasını sağlamak amacıyla,
-Sistem üzerinde yetkili kullanıcı olup, o sistemin bütün kaynaklarını daha sonra başka bir sistemi kırarken kullanmak amacıyla,
-Korsan yazılım CD'leri dağıtan gruplar ve kişiler CD'leri diğer ülke ve şehirlere ucuz şekilde ulaştırmak için İnternet sistemlerinin hard disk ve hart kapasitesini kullanır.Bazı sistemler farkında olmaksızın korsan yazılım gruplarının CD arşivi hizmetini görmektedir. Bu gruplarda sadece internet üstünde bu amaçla sistemleri kırmaktan sorumlu kişiler vardır. (20) 

    Trasher'ler ise değerli bilgileri bulabilmek için büyük şirketlerin serverlerine girerek kredi kartı numaraları telefon numaraları ve bilgisayar şifrelerini ele geçirmeye çalışıyorlar.(21)

    Kredi kartının ele geçirilmesinin bir yolu da büyük alışveriş mağazalarıdır.Örneğin Amerikan On-Line şirketinin bilgisayarlarına giren trasherler'in, yaklaşık 5-10 bin müşterinin kredi kart numaralarını internete dağıttığı belirtiliyor. (22) 

    Taşçılar, Türkiye'de İnternet ortamında işlenen suçlara ceza vermeyi bırak, suçluları dahi bulma imkanı yoktur" demektedir.  (23)

     Demirhan,  Hackerlerin belli oranda bir "kumara" sahip olarak parolayla girilen en sıkı korunan kasaların şifrelerini bozan hırsızlar olarak değerlendirilmeleri gerektiğini belirtiyor. Ancak "hacker "lerin sistem açısından bir faydasının olduğunu belirtiyor. O da keşif avcılığının öncüsü olmaları, onlar bazı şeyleri keşfediyorlar, başkaları ise onların keşfettiklerini korumak için yeni bir takım önlemler alıyorlar. (24)

     İnternette mevcut olan kanuni boşluklardan yararlanıp kişilerin özel dünyasına müdahale etmeyi amaçlayan girişimler oldu.Amerika da meydana gelen gelişme bunun son örneği oldu. Amerikalılar FBI ve polisin eneryption key (anahtar şifreleme) access yapabilmelerini istemişti. Bu ise karşılıklı iki kişi arasında meydana gelen mesajları decode edip okumasına imkan verecekti. Buna benzer baskı yöntemleri ingiltere ve Almanya hükümetleri tarafından da yapılmaya çalışılıyor. Böyle bir durum ise internet kullanımları içerisinde bir Cyber Rights (sanal haklar) öğretisini gündeme getiriyor. Bazı ülkelerde mesela İngiltere'de bu tür bir hack'ın cezası vardır. İngiltere de bu tür bir olayı gerçekleştiren genç (1995 yılında) 18 ay hapse mahkum edilmişti.(25)

KAYNAKLAR

1-"İnternet suç cenneti", 3.11.1997 Yeni Şafak Gazetesi
2-"İnternet:Büyük Gözaltı",PC 9. Radikal Gazetesi 14 Ocak l997,sh:9
3-BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?" Net, kasım 97,sh: 43-45
4-ERSOY Yılmaz, 'Netscape Navigotor ile İnternet": PC/ 01,04.03.1997, sh:37
5-A.g.m., BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?"
6-A.g.m.,BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?"
7-Oğan Güner- Kerem Üncül, "12 İnternet Balonu", PC Cumputing'den derleyenler ,Pc:01,19.11.1996 sh:14
8-KADİROĞLU Osman, "İnternette Gizlilik" Bilim ve Teknik Eylül 1994, sayı:322
9-"İnternette cinsel taciz",29.8.1997 Yeni Şafak Gazetesi
10-A.g.m.,BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?"
11-AKGÜL Mustafa, İnternette dinlenme Bilim ve Teknik, Eylül 94: sayı:322 sh: 30
12-Alper ATEŞ , "İnternette Eğlence sh:32
13-A.g.m.,BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?"
14-"İnternette hırsızlık", 2.11.1997, Yeni Şafak Gazetesi
15-"Hacker,"haber.net,Kasım 97, sayı 8 sh 16
16-A.g.m.,Ogan Güner- Kerem Üncül, "12 İnternet Balonu"
17-A.g.m.,BOL Hamdi, "Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım?"   
18-"İnternette Güvenlik", 27.09.1997 Yeni Şafak Gazetesi
19-TAŞÇILAR Muhammed, “İnternette Güvenlik", 17.11.1997 Yeni Şafak Gazetesi
20-A.g.m., TAŞÇILAR Muhammed,. " İnternette Güvenlik"
21-A.g.m., İnternette Güvenlik", 27.09.1997
22-TAŞÇILAR Muhammed, " İnternette Kredili Satışlar, Yeni Şafak Gazetesi 27,09,1997
23-A.g.m., İnternette Güvenlik", 27.09.1997
24-DEMİRHAN Ahmet, "İnternet Güleryüz Mekanı 12,10,1997 Yeni Şafak gazetesi
25-TAŞÇILAR Muhammed,  "Bir Türk "hacker '"la söyleşi, Net,sh 46-48 Kasım 97 

Devamı

internette fikri ve ticari hakların korunması

    İnternet, özgür bir şekilde iletişime imkan veren geniş bir dünyanın kapılarını açtı. Ancak önceki iletişim araçlarından farklı olarak fikri ve sanat eserlerinin denetlenmesi ve korunması daha bir önemli olmaya başladı.
Telif hakları da dediğimiz fikri mülkiyet hakları, eser üzerindeki haklar ve komşu haklardan oluşmaktadır.
     

    Dijital iletişim çağının en önemli sorunlarından biri de fikri hakların internet ortamında korunmasıdır.
   

    İnternet, dünyanın dört bir yanından sınırsız sayıdaki içerik sunucunun (Content Provider) yazılı metinleri, müzik dosyalarını, resimleri, grafikleri, videoları ve bilgisayar programlarını saat başı aktardığı bir ağ sistemidir. İnternette yer alan bu dosyalar büyük bir topluluğa hitap etmekte ve sınırsız sayıda internet kullanıcısının müdahalesine maruz kalabilmekte ve basit bir tıklamayla çoğu kez ücretsiz olarak kopyalanabilmektedir. (1)

 

    İnternette bir kişi halen faaliyette bulunan bir kurum yada (Futbol takımı vs.) hakkında diğer kişilerle de haberleşebildiği, fikir alışverişinde bulunulduğu bir ortak sayfa açmaları durumunda "Copyright" sorunu gündeme geliyor. Bu konuda hukukçular ikiye ayrılmış durumda. Bir kısmı bu konunun geleneksel yasalarda uygulanan hükümlerin aynısının uygulanmasını istiyorlar. Öte yanda ise diğer hukukçular yeni bir"Copyright' kavramının olması ve ona göre ayarlama yapılması gerektiğini belirtmekteler. 

 

    Bazıları ise bu görüşlerin ortasını savunmaktadır. Yani, internette sayfalar Copyright ihlallerinin önüne geçilecek şekilde sayfa düzenlemeleri yapılmasını önermektedir. Ancak bu durumda ise internet cazip bir mekan olmaktan çıkmaktadır. Copyright sorunu şu anda pek fazla sorun teşkil etmiyor. Ayrıca sayfanın kapatılması sorunu çözmek anlamına gelmiyor. Zira aynı sayfanın başka bir adreste başka şekillerde yeniden ortaya çıkmasını engelleyecek bir yapı yok.(2)
 

    1996 yılında Phil Zimmerman, internet aracılığıyla yurtdışına şifre programı gönderdiği için tutuklandı. Böyle bir programı gönderebilmek için satış iznini olması gerekiyor. ABD'nin bazı eyaletlerinde birey, marka, şirket adı, logo yada patentli sembol içeren veri transferi suç kapsamındadır.Örneğin "Home Page' inizde "Gerçek Tat" lafını kullanırsanız Coco Cola'ya hesap vermek durumunda kalınabilir. (3)
    İşte internet ortamında bu tür sorunları çözüme kavuşturmak üzere "İnternet Noteri" adı verilen bir kurumlaşmanın ihtiyacı beliriyor.
Birinin bir başka kimlikle internetten alışveriş yapması gibi durumlarda İnternet Noteri olarak nitelendirilebilen kurumlara ihtiyaç var. İnternet kullanımının hızla artığı dünyada yeni ortamı keşfeden bir takım uyanıklar haksız yere kazanç sağlamanın ortamını internet üzerinde de buluyorlar. Bunun için internet üzerinden para ve bilgi akışını daha güvenli hale getirmek için firmalar tarafindan "İnternet Noteri" kurumu oluşturulmuştur. (4)
 

Sertifika

    İnternet sertifikası,kritik bilgi akışlarında yada para transferlerinde, (şifreleme gibi) gibi güvenlik yöntemleri ne kadar güvenilir olsa da bilginin ulaşacağı kişinin doğru kişi olup olmadığını veya bilginin doğru yere ulaşıp ulaşmayacağını garantilememektedir. Bu yüzden kişiler/kuruluşlar için bir çeşit sayısal kimlik kartına ihtiyaç duyarlar. Sertifikalar da bu boşluğu giderme için kullanılmaktadır. Yani karşımızdaki kişinin yada kuruluşun o kişi veya kuruluş olduğunu tasdikleyen "Onay" belgesidir. İşte bu kişiler yada kuruluşlara sayısal kimlik kartını sağlayan birimlere "İnternet noteri" adını verebiliriz. 

     

    Sertifika otoriteleri kişilere sayısal kimlik verilen kişinin hizmet aldığı servis bağlayıcı bir doküman ve noter tasdikli kimlik gibi çeşitli belgelerin sağlamasını zorunlu tutmaktadır. Bütün dünyada noterlerin bu tür sayısal kimlikler için gereken belgeleri verebilmesi için hizmet alanları genişlemesi gerekiyor. İleride noterler sanal nüfus idarelerine onayı internet üzerinden verebilecektir. (5)

KAYNAKLAR
1-Mustafa Topaloğlu-İnternette Fikri Haklar Sorunları:http://www.turkhukuksitesi.com/makale_28.htm
2- "İnternette Copyrıhgt", 18.9.1997 Yeni Şafak Gazetesi
3-Ogan Güner- Kerem Üncül, "12 İnternet Balonu2, PC Cumputingden derleyenler 19.11.1996 Pc:sayı:01 sh:14-15
4- KARAMAN Güniz,. "İnternet noteri" Net Dergisi ,Ekim 97
5-A.G.M KARAMAN Güniz,. "İnternet noteri" Net Dergisi ,Ekim 97

Devamı

Elektronik ticaret

    İnternet büyük şirketlerin etkinlik gösterdiği bir piyasa haline geldi. Geleneksel haberleşme araçları posta, telefon, faks, teleks'e göre hızlı ucuz ve temiz oluşu bir yana şirketler açısından düşünüldüğünde, internet gibi ivmeli büyüyen bir ağ, aynı zamanda reklam pazarlama ve satış açısından ihmal edilemeyecek bir medya haline süratle dönüşüyor. Başlangıçta tamamen kısıtlı bir amaç için olası bir savaş veya benzeri durumda Amerikan Ordusunun iletişiminin aksamaması için tasarlanan bu ağ, giderek sivilleşiyor ve ekonomik sistemle de o oranda bütünleşiyor. 

     Dijital ağların ve gelişmiş bilgi bankalarının yaygınlaşması ile aracısız pazarlama konusu iştah açıcı bir durum arzetmeye başladı. Firmalar eskiden ürettikleri mal veya hizmetin reklamını televizyon gazeteler, dergiler gibi aracı kurumlara astronomik paralar vererek yaptırıyordu. Günümüzde internet sayesinde çok az masrafla, aracı koymadan direkt olarak çok büyük tüketici gruplarına ulaşma imkanı oldu.

    Artan bilgi alma imkanlarıyla, potansiyel müşteri daha kolay tespit ediliyor. Hedef alınıyor ve Reklam bombardımanına tutuluyor. Esas olan internette reklamın bizi değil, bizim istediğimiz reklamı bulmamız. Bu konu özellikle yani kişinin reklamı istemeden bulduğu durumdan korunacak kanuni bir engel yok. (1)

    Paul Baan, internetin işletme çözümlerini son derece değiştirdiğini de vurgulamaktadır. Bunun nedeni sadece firmaların değil, dağıtım kanallarının da internetle çalışmaya başlaması olarak nitelendiriyor. Firmalar arasındaki bağlantılar ve uygulamalar giderek daha çok internet tabanlı oluyor. Uygulamalara yenilikler getirilebildiği, ölçeklenebildiği ve mükemmelleştirilebildiği bir tür hiperağ. (2)

    Herşeyden önce internet bir ticaret ve alışveriş ağı olarak ağırlığını olduğundan ABD'de evlerinde internete bağlananların % 25'nin düzenli olarak alışveriş sitelerini ziyaret ettikleri belirtiliyor. Öte yandan Dünya çapında bir çok şirket internete sana gerçeklik alanına ağırlık vererek 1997 yılı içinde interneti "gerçeğe daha yakın" bir hale getirmek için uğraşıyorlar. (3)

    Bilgisayar teknolojisindeki bu bağlanma ile (Evden veyahut işyerinden aracı kuruma bir bilgisayar ve modem sayesinde bağlanma) istenilen verilere göz atmak, istediğiniz tavsiyeleri anlık olarak alıp, yahut talimat iletmek basit bir işlem haline gelecek. Öte yandan şirketlerde kurdukları devasa bilgisayar sistemleri ve yazılımları ile ellerindeki verileri büyük bir hızla değerlendirerek müşterilerine daha güvenilir bir hizmet vermiş olacak. (4)

     Yapılan araştırmalara göre tüketiciler çok uluslu şirketlerin Web sitelerini bolca kullanıyorlar, çikolata satın almaktan futbol maç sonuçlarını takip etmeye, köpek seçimi konusunda tavsiye almaktan araba rengi seçimine kadar her gün milyonlarca insan bu Web sitelerine uğruyor. (5)

    Bu konuda Web sitelerle ilgili bir grafiklerden aktarıldığına göre uluslararası firmaların Web sitesine sahip olanlar % 83'ünü oluşturuyor. % 10'u Web sitesi kurmayı planlamaktadır. Firmaların Web site oluşturma gerekçeleri ise şu şekilde sıralanmış. Tüketicilerle ilgili bilgi toplamak amacı % 51, ürün ve hizmet reklamı yapmak % 40, internette ben de varım " demek % 37, Web'te ürün ve hizmet pazarlaması yapmak amacıyla yönelenler % 29, Diğer % 2. (6)

    Önümüzdeki yüzyıl içerisinde ekonomik güçlerin yükselişinin küresel iletişim ağı olan internet üzerinden olacağına ilişkin ciddi öngörüler var. Bu yeni sahada eski oyunun kuralları değişiyor. Zira pazarlama tekniklerinden hangi pazarların payının artacağı, vergi kanunlarından rekabet imkanlarına kadar pek çok şeyin değişeceği ortada. Bu beklenti içerisinde internet üzerinden bugünkü veya yakın gelecekteki teknolojilerle ticaret yapabilecek bir ürün yelpazesine pazarlama tekniğine sahip olmayı düşünen şirket sayısı gün geçtikçe artıyor. ( 7)

    Ancak Hükümetler internet üzerinden gerçekleşen ticaretten çekinmektedirler. Bu para kontrolünü elinden kaybetmek demek, hükümetin ekonomi üzerindeki en etkili denetim mekanizmalarından birini kaybetmesi demek. Nitekim düşünce suçu konusunda yaşanan başarısız tecrübeler soyut şeylerin kontrolünün ne kadar zor olduğunu bize göstermiştir. İnternetle birlikte gümrüğe takılmadan, ambargoları delerek ülke, ırk, din ayrımı olmaksızın müşterisine ulaşabilir. İnternet üzerinden yapılan alışveriş, gümrük mevzuatından vergilendirmeye kadar ilgili hükümetlerin bütçesine gelir yazılan pek çok kalemi muhtemelen azaltacaktır. Daha da ötesi, bu tür ticaret sayesinde gelişecek olan elektronik paranın bundan sonra para kavramı üzerinde pek çok şeyi değiştireceği açık. Öte yandan bu tür bir global ağın ülkeler arasındaki ticari dalgalanmalarından etkileneceği ortadadır.(8)

    Günümüz "Silikon Devrimi" ile neredeyse Hayek'in başını döndürecek kadar hür-Ademi merkeziyetçi toplumsal ve iktisadi bir yapı ortaya çıkıyor.İnternet, Hayek'in ideallerini gerçekleştirecek toplam dünya ticaretinde şu anda az bir konum işgal etse de bundan sonraki on yıl içinde 200 milyar dolar hasılaya tırmanacağı beklendiği belirtiliyor. İnternet üzerinden yorulmadan ve benzin parası harcamadan dünyanın herhangi bir yerindeki istenilen özellikteki bir ürünü sipariş edebilme imkanı var. (9)

    Türker Cambazoğlu , dünyanın giderek küresel ticarete ilgi göstereceğine dikkat çekerek internet üzerinden ticaretin 4 unsurdan oluştuğunu belirtiyor.(10)
1.Ürün bilgisi (veri)
2.İş hareketleri bölgesi (transaction domain)
3.Diğer bilgi destekleri (Varlık Yönetimi)
4.Sayısal ürün dağıtımı (Satış). Bu işlemde 4 aşamayı içermektedir.

1.Müşteri/Tüketici
2.Ödeme Biçimi
3.Tüccar
4.Tedarik edici / işlemci 

    İnternet üzerinden ticaret pazarının gelişmesini sınırlayan temel etmenler ise şunlardır:

• Çevrimiçi servislerin olmayışı
• Telekom maliyetlerinin yüksekliği
• Dil sorunlarıdır.

    Bu sorunların büyük kısmının Asya Pasifik bölgesi içinde geçerli olduğunu belirten Camabazoğlu ,2000 yılına kadar internet üzerinden ticaretin 3 milyar dolardan (1996) 150 milyar dolara ulaşacağının öngörüldüğünü belirtiyor. (11)

    Udo Flahr, çok yakın bir gelecekte internetin ekonomik yaşamda pekçok yeniliğin öncüsü olacağını belirtir. Önümüzdeki yıllarda Elektronik nakitin , Amerikadan başlamak üzere bütün dünyaya yayılacağı öngörüsünde bulunmaktadır. Elektronik nakit ödemelerinin zahmetsizce yapılma, güvenli, hızlı ve yönetim yükünü azaltma avantajlarının olduğunu belirtir.Londra'da kurulmuş bulunan danışmanlık grubu Ovum, Dünya çapında tüketici ödemeleri tutarı olan 7 trilyon doların 4,5 trilyonunu elektronik nakitin hedefleyeceği pazar payı olacağı tahminin önemli olduğunu belirtir. (12)

    İnternet üzerindeki ticaretin artması ile, bir zamanlar IMF'nin yapmak istediği "Dünya Parası" uygulaması çok kısa bir süre içinde gerçekleşecek gibi görünüyor. Uluslararası ticaret ve sermaye akışlarının da artmasıyla, kur riskinin ortadan kaldırılmasını isteyen çevreler, günün birinde yerel paraları bile pratik olarak geçersiz kılabilmektedir. Para politikası gibi bir oyuncağın devletlerin elinden alınması ile birlikte dünya ekonomisi ciddi bir yeniden yapılanmanın içine girebilir. Böyle bir ortamda vergilendirmede dış ticaret rejimine kadar pek çok uygulamanın değişmesini kaçınılmaz kılacaktır. Bu durum ortaya asgari büyüklüğe sahip hür bir dünya toplumumu yoksa internet dahil hemen hemen her şey üzerinde hakimiyet kurmuş tek bir dünya devletimi çıkaracağı gibi çok çeşitli düşünce alanlarını ortaya çıkaracaktır. (13)

    İnternet alanında mevcut boşluklardan yararlanarak Genel toplum sağlığını tehdit eder biçimde sorunlara yol açacak şekilde firma faaliyetlerinin denetlenmesi gerekiyor.
    Dünya sağlık örgütü internetin tıp alanında özellikle III.Dünya ülkelerine bilgi ulaştırılması yönünden faydalı bir araç olduğunu, insanların tıbbi bilgilerinin artırılması amacıyla bir takım tıbbi kuruluşların internetten faaliyette bulunmasını teşvik ederken öte yanda internette kontrolsüz olarak yapılan ilaç promosyonları ve satışın kamu sağlığı bakımından sakıncalarına dikkat çekti. Tıp eczacılık ticaret ve yasal düzenlemeler konusunda uzman heyetlerin yaptığı açıklamada İnternet denetiminin güç olduğu kabul edilerek zararlı girişimleri önlemek amacıyla bazı tavsiyelerde bulunuldu. Yetkililerin özellikle bazı küçük ilaç firmalarının interneti kendi çıkarları doğrultusunda kullanarak, reçete zorunluluğu bulunan bazı ilaçları reçetesiz olarak satma girişiminde bulunduklannı kaydettiler.Uzmanlar internet aracılığı ile yapılan bu satışların ancak gümrük yoluyla denetlenebileceğini ifade ediyorlar.(14)

Kaynaklar
1-BOL Hamdi, " Neden İnternette Kanuna İhtiyaç Duyalım? Net, kasım 97,sh: 43-45
2-BAAN Paul,.Net, Kasım97, Sayı:8 sh:20
3-"İnternet 97 Ya herru ya Merru" PC:06 ,24.12.1996
4-Para Piyasasında Siberalem çağı PC :9,14.01.1997, sh:8
5-"İnternetin neresindeyiz"PC:04: 10.12.1996 sh:7
6-A.g.m., "İnternetin neresindeyiz"PC:04: 10.12.1996 sh:7
7-UTKU Melikşah " OECD'nin İnternet telaşı", 17.11.1997 Yeni Şafak Gazetesi
8-A.g.m.,UTKU Melikşah " OECD'nin İnternet telaşı",
9-UTKU Melikşah, "İnternet, Modern Politik İktisadın Sonu", 22.9.1997 Yeni Şafak Gaz.
10-CAMBAZOĞLU Türker, "İnternette ticaret stratejileri", BT haber, 24 Şubat-2 Mart 97
11-A.g.m CAMBAZOĞLU Türker, "İnternette ticaret stratejileri", BT haber, 24 Şubat-2 Mart 97 sayı: 106
12-Udo Flohr ve Jelena Rupnik, "Elektronik nakit ne zaman elektronik cebimizde şıngırdayacak", BYTE, Ocak 98, sh:104
13-A.g.m., UTKU Melikşah, "İnternet, Modern Politik İktisadın Sonu"
14-internette ilaç sorunu, Yenişafak gazetesi, 8 eylül 1997

Devamı

internette sosyal ve kültürel olanaklar

İnternet, insanlara sosyal ve kültürel açıdan bir çok olanaklar sunarak köklü bazı değişikliklere yol açtı.

İşte bunlardan bazıları:

UZAKTAN EĞİTİM

Bilgi teknolojilerinin hızla geliştiği günümüzde, pek çok bilim adamı "bilgi çağı'nın yaşandığını düşünüyor.Bilgi giderek merkezi olmaktan çıkıyor ve dünyaya mal oluyor.(1)

Küresel boyutta gerçekleşen bu bilgi aktarımında teknolojinin önemli bir işlevi var. Teknolojiyi kullanmaktaki işlevsellik kişileri ve kurumları belli bir mekana bağlı kalmaksızın bilgi iletişimi yapmasına olanak sağlıyor.Bilgi iletim aracı olarak internet eğitimde mekan uzaklığını önemsiz kılan yapısıyla dikkat çekiyor.(2)

Toplumlar bilgi teknolojilerinin hızla gelişmesi ve öteki etkenler nedeniyle çok büyük ve ciddi değişimler geçiriyorlar. Buna bağlı olarak eğitim sistemleri de değişiyor. Eğitim reformu yapma pek çok ülkenin gündemine geliyor. İşte gerçekleştirilmesi hiç de kolay olmayan bu gündem maddesi bu gün yeni bir seçenek olarak uzaktan eğitimin eşiğine getirdi. Bu yeni seçeneğin daha çok yeğlenmesinin bir başka nedeni de giderek benimsenen "Yaşam boyu öğrenme" kavramıdır. Teknolojinin hızla ilerlemesi, toplumların hızla karmaşıklaşması, bilginin hızla üretilmesi gibi nedenler öğrenmenin bir yaşam boyunca sürmesini zorunlu kılıyor. Bu durumda teknolojiye ulaşabilen herkes öğrenmelerini yaşam boyu sürdürebilecektir.(3)

Sanal üniversite ile uzaktan eğitim olanağı sayesinde birey internet aracılığı ile üniversiteye bağlanarak çalışmalarını gönderebilecek, değerlendirilmesini bilgisayarlar aracılığı ile yapabilecek ve video konferans kullanılarak ders verilme imkanı olacaktır. (4)

Uzaktan eğitim olanakları ile bireyler, video konferans araçları ile ders alabilecek, çalışmalarını gönderebilecek ve bunların değerlendirilmesini yine bilgisayarlar aracılığıyla yapacaktır. “On-line Üniversiteler” olarak adlandırılan internet üniversiteleri öğrencilerine çantalarındaki bilgisayarı sayesinde dünyanın her tarafında öğrenimlerini sürdürebilme imkanını tanımaktadır.(5)

Bilgisayar odaklı öğretimde elektronik posta, faks aynı anda bilgisayar konferansı ve internet uygulamaları gibi bilgi aktarımını kolaylaştıran uygulamalardan yararlanılır. Televizyon, görme ve işitme duyularına seslenir. Ancak basılı malzeme kadar kalıcı değildir. Radyo, işitsel özelliği ve ucuzluğu nedeniyle dikkat çekiyor. Bilgisayar kullanılarak yapılan öğretim ise, bireysel öğrenmeyi güdülediği, görsel, işitsel iletişimden tamamıyla yararlandığı, etkileşimli olabildiği ve çift yönlü iletişime olanak tanıdığı için diğer uygulamaların sakıncalarını giderir.(6)

Bilgisayar konferansı ve elektronik posta, öğrenciler ve öğretmenler arasında karşılıklı iletişimin artmasına yardım etmekte, son dakika duyurularının iletilmesi, ödevlerin toplanması ve öğrencilere kısa sürede geri bildirim vermeyi kolaylaştırması açısından internet faks vb. kullanılabilir.

İnternet Kütüphaneleri
İnternette çeşitli okul adresleri, kütüphaneler, evde eğitimle ilgili sayfalar öğretmenler için açılan siteler ve yeni öğretme teknikleri, eğitimde yükselen trendler olarak yer almaktadır. Eğitim anlayışlarındaki yeni reform ile birlikte yabancı dil öğrenimini renklendiren bir çok siteye erişmek mümkün. (7)

Çeşitli arama servisleri kullanarak internet Kütüphanelerine, geçmişte yada günümüzde yasaklanan kitaplara, üniversite kütüphanelerine, özel koleksiyonlara, resmi kurumların arşivlerine ve çocuk eserleri kütüphanelerine ulaşmak mümkün. Çeşitli üniversitelerin web sayfalarında telif sorunu olmayan kitap ve makalelere yer verilmektedir.(8)
 

Türkiye'de ilk kez Tübitak-ODTÜ işbirliği ile kullanılmaya başlanan internet ağında kurulan bilgisayar laboratuvarı ile öğrencilerin Araştırma bilgi kaynaklarına erişim, doküman ve yayınların izlenmesi, elektronik postayla haberleşme ve kütüphane arşivlerine ulaşma imkanı sağlanmıştır.(9)

Kitapların geleceği

İnternet üzerinde çok sayıda kitap ve makalelere ulaşımın kolaylaşması kitapların geleceğini nasıl etkiliyor?

"Elektronik çağda kitapların kaderi" (The Gutenberg Elegies: The Future of Reading in an electronic Age) adlı kitabı ile ilgili olarak bir internet forumunda şöyle diyor: “Ben elektronik medyayı, kitaplara bir yardımcı olarak değil, bir rakip olarak görüyorum. İçinde bulunduğumuz bu akıl almaz internet denizi birgün gelecek o kadar derinleşecek ki derinliğini anlayana kadar çoktan boğulmuş olacağız”(10)

Buna benzer karamsar görüşler bir yana Amazon ve İnternet Books Tree gibi kitabevleri sayesinde kitap okunmasının yaygınlaştığı belirtiliyor.Yayım kuruluşları ve okurların kurduğu web siteleri sayesinde kitapların ve yazarların reklamları yapılıyor.

Bilim kurgu romanlarında teknolojiden sürekli bahseden Lain Banks adına internet sitesi oluşturan Rob Keogh'a göre "İnternet kesinlikle kitapları ve okumanın faydalarını bütün dünyaya anlatıyor ve bu televizyonun yapabileceği bir şey değil" demektedir.

Bazı yazarlar interneti kitaplarını yazmada kullanmaktadırlar.Mesela İngilterenin Stephen King'i olarak anılan "Peter James"in son kitabı "Gerçek İnternet' (The Truth) adlı kitabını yazmada interneti bir araç olarak kullanmıştır. (11)

Bütün bunlar internet ile kitapların öldüğü görüşünün tartışmalı hale gelmesine yardım ediyor.

Hiçbir medya organının yapamayacağı şekilde dünyanın dört bir yanından ulaşabilen bir araç olduğu için internetin kitap kültürünün yaygınlaşmasına katkı yapacağı, hem yazar hem okur hem de yayınevleri için yeni bir değişim getireceği açıktır.

Haber grupları (News Group)

Haber grupları (News Group) dünyanın her köşesinden katılımcıların yer aldığı açık tartışma grupları olarak nitelendirilebilir.

Bu tartışmalar, bilimsel ve mesleki tartışmalardan, genel kültür, güncel sorunlar, ulusal ve uluslararası politika dinlenme ve eğlenceye kadar çok geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.
İnternette belli bir konu üzerinde kişilerin fikir alışverişi yaptığı tartışma grupları ile dünya toplum düzenine demokratik bir ortam yaratılmasına bir katkı sayılabilir. (12)

İnternetin bağımsızlığının en güzel göstergelerinden biri olarak gösterilen dünya üzerinde milyonlarca kullanıcı olmasına rağmen bu "yeni toplum"a katılanlara gösterilen yardımseverlik. Gerçekten ister Haber gruplarında (News group) ister World Wide Web'de olsun her aşamada kullanıcılar arasında anlamlı etkileşimler gerçekleşmektedir. (13)

Haber grubu çok sayıda kişinin belirli bir konuda mesaj alışverişi yaptığı bir elektronik pano olarak tanımlanabilir. Üye olduktan sonra aynı haber grubunun diğer üyeleriyle bir konu hakkında fikir alışverişine girilebilir.

    Haber grupları mesajların konu dahilinde kalmasını yada genel adab-ı muaşeret gereklerine uyulmasını sağlamak amacıyla belirli bir kuralları olabilir.

 Dinlenme (Rekreasyon) haber grubunda, spor (sports), müzik (music), gülmece (humor), ve oyun (games ) alt grupları yer almaktadır. Örneğin sadece Uzay yolu (star Trek) dizisi için ABD'de yüzlerce haber grubu bulunmaktadır. Haber grupları mesajların konu dahilinde kalmasını ya da genel adab-ı muaşeret gereklerine uyulmasını sağlamak amacıyla belirli bir kuralları olabilir.(14)

İnternet ve Sanat
İnternet ortamında sanata ilişkin çok sayıda başlık var. Mimari, sanatçılar, ülkeler- kültürler, enstitüler gibi çeşitli başlıklar var. Bu sitelerde geçmiş ve günümüzdeki sanat alanındaki en son gelişmeleri izleme imkanı var. İnternetin bir kolaylığı ya da insanı tembelliğe sevk eden bir tarafı müze ve sanat galerilerinde sanal gezintiye imkan vermesi.Sergilerde bir mekanda ve belli tarihler arasında sınırlı sayıda sanatseverin beğenisine sunulan resimler internet aracılığı ile dünyanın dört bir yanına ulaşmaktadır. (15)

İnternetle birlikte edebiyat dünyasına "çok yazarlı interaktif roman” kavramı girdi. Birbirlerini tanımayan insanlar e-posta göndererek roman yazıyor.

İnternet ve oyun:
İnternetle oyunlar hem bir eğlence ve dinlenme hem de yeni fikirlerin denendiği araçlar olarak ilkokul çocuklarından araştırmacılara kadar geniş bir yelpazeye hitap edebilmektedir. MUD (Multi User Dimension) adı altında bilinenler çok oyunculu gerçek zamanda oynanan metin temelli oyunlar eğlence olmanın dışında bazıları yapay zeka araştırmacıları için bir deney ortamını oluşturmaktadır. (16)

İnternette bir takım oyunlar yüzlerce kişi tarafından aynı anda oynanıyor. Örneğin: Bilgisayarla oynamayı seven satranççılar içinde sanal dünyanın başka bir yerindeki meraklıyla oynamak, gereken durumlarda internette bağlı bir usta'ya soru sorma imkanını elde ediyor.

Bazı oyunlarda internete bağlı küçük yerel sistemlerde (Local Area Network) oynanabiliyor. Bu oyunlarda aynı anda 3 arkadaş 3 ayrı uçağı alarak bilgisayar tarafından belirlenen hedefi vurmak üzere yola çıkıyorlar. Yolda düşman uçaklarını vuruyor, kanat adamlarını koruyor ve takım ruhu içinde bombardımanı yapıp üsse geri dönülüyor. (17)

Sosyal Mekan:İnternet Cafe
İnternet cafeler'de fast food ürünlerinden, mantarlı özel yemeklere kadar çok değişik yemek çeşitlerinin bulunabildiği, içilebildiği, belli bir saat ücreti karşılığında üyelerine internet hizmeti verilen iletişim dünyasına değişik bir boyut kazandıran mekanlardır.(18)

İnternet Cafeleri kişisel bilgisayarın ve internetin buluştuğu yer olarak bakabiliriz. Evinde ya da ofisinde internete bağlı olmayanlar için bu cafeler birer "İnternet demo Merkezi" yerine geçmektedir. İnternet Cafeler saatlik ister aylık olarak abonelik hizmeti sağlayabiliyor. Bu cafelerde öğretim amacıyla kullanılabildiği gibi disket, mouse, mouse pad ve CD gibi bilgisayarın temel gereçlerini de sağlamaktadır.(19)

Sosyal Ağlar
İnternet, enformasyon akışı dışında, insanlara sohbet etme imkanı tanıyan kanallara sahiptir.

IRC yahu ICQ benzeri programlar ile diğer insanlarla hızlı bir şekilde dosya alışverişi yapılabiliyor ya da karşılıklı sohbet etmeye müsait bir yapısı var. Bu programların diğer insanlar sisteme bağlandığı anda haber verme , eski görüşmeleri görme, kayıtlı olan web sayfalarına bakabilme,istenilmeyen kişileri listeden çıkarabilme yahut irtibat kurmalarını engelleyebilme imkanı var.(20)
 

Kaynaklar
1-ÖZER Zuhal, "Uzaktan eğitim" Bilim ve Teknik. Sayı.360 Kasım 97, sh:50-58
2-A.G.M.,ÖZER Zuhal, "Uzaktan eğitim
3-A.G.M.,ÖZER Zuhal, "Uzaktan eğitim"
4-HALAÇ Ali, Zaman Tünelinde, Net, Kasım 1997 sh:66-67 ,
5-İnternet Üniversiteleri,06.10.1997 Yeni Şafak Gazetesi
6-A.G.M., ÖZER Zuhal, " Uzaktan eğitim"
7-İLHAN Deniz, "İnternette Eğitim", 01.09.1997 Yeni Şafak
8-İLHAN Deniz, "İnternet Kütüphane", 5.8.1997, Yeni Şafak Gazetesi
9-"Türkiye'de İnternet", 6.10.1997 Yeni Şafak Gazetesi
10-VAROL Ozan , "Kitapların Muhteşem dönüşü" Net. Kasım 97,Sh:59
11-A.G.M., VAROL Ozan"Kitapların Muhteşem dönüşü"
12-Türk Nokta Net'te Türkçe tartışma grupları": PC:7 31.12.1996 sh:7
13-ÇETİNOK Barış, " 5 soruyla İnternet", PC: 02/ sh:15, 26.11.1996
14-"internette çalışma grupları Newsgroup:Nedir": PC:01,19.11.1996 sh:39
15-BOL Hamdi, "Yoksa sanat İnternet için mi?" 13.10.1997, Yeni Şafak Gazetesi
16-AKGÜL Mustafa, "İnternette dinlenme", Bilim veTeknik, Eylül 94: sayı:322 sh:30
17-A.G.M AKGÜL Mustafa, "İnternette dinlenme"
18-"İnternet Cafe", 23.9.1997, Yeni Şafak Gazetesi
19-İnternetin Neresindeyiz": PC:04,10.12.1996
20-ICQ "Seni Arıyorum",Ekim 1997,sayı:7

Devamı

Bilişim toplumu

     İnternet, ilkönce bilgisayar bilimcilerince araştırma amacıyla kullanılmakla başladı. Daha sonra ABD hükümetinin az sayıda ve değişik merkezleri süper bilgisayarların ülkenin her köşesindeki yoğun gereksinimi duyan araştırmacılarına kullanıma açma projesiyle ivme kazandı. 

    Bilgi alışverişinde aracılık, hantal bir bürokratik yapıyı gerektiriyordu. Bilgi alışverişini hızlandırma ihtiyacını ilk hissedenler, yüz yıllardır bilgi kaleleri görevini gören Üniversiteler ve tabii ki her şeyi hızlı ve gizli yapmak zorunda olan "ordu"ydu.  (1)

    Bugün için internet, yalnızca bilgisayar uzmanlarının tekelinde çıkmış bilgisayardan korkmayan her sade vatandaşın kullanabileceği bir arada yaşayabileceği düzeye gelmiştir.

    Bilgi toplumları matbaanın icadı ile birlikte oluşmuş buda bizi hızla sanayi toplumuna getirmiştir.Artan Bilişim teknolojisi ile eskiden önemli olan ansiklopedik bilginin internetle birlikte bir anlamı kalmayacaktır. İçinde yaşadığımız toplumun özelliklerine bakarak bilgi toplumu yerine bilişim toplumu denilmesi daha iyi olacaktır. Artık önemli olan edinilen bilgilerden sonuçlar çıkarmaktır. İnternetle beraber bilginin yazılı görüntülü ve sesli olmasıyla TV seyreder gibi bilgi edinmek mümkün hale gelecektir (2)

     Kuramsal temelleri 1950'lerde oluşan modernleşme yaklaşımlarında, bugün yeni iletişim teknolojilerine bağlanan umutlara benzer "büyüleri" olan yeni teknolojiler olarak, özellikle radyo, sinema ve televizyon gibi kitle iletişim araçları belirtiliyordu. Cerner, Sehramon Rogers, Threnian gibi pekçok iletişim toplumbilimcisi 1970 'lerin başında büyük umutlarla sunulan "yeni" teknolojilerin neden başarısız olduklarına ilişkin çok sayıda akademik özeleştiri çalışması yapmak durumunda kaldılar. (3)

    Yüz yıldır bilginin kanalları çoğaldıkça çoğaldı. Kitle iletişim araçlarının niteliği ve keyfiyeti değişti.Eskiden sokaktaki insanın bilgi kaynağı sadece gazeteler ve dergilerdi. Ardından Radyo ve  TV çıktı. Son kertede bunların hiçbiri bilginin akış yönünü ve denetlenebilirliğini değiştirmedi. Bilginin sunuma hazır hale getirilmesi örneğin bir gazetedeki haberlerin hazırlanması, onaylanması, gazetenin basılması ve dağıtılması süreci- aynısını TV içinde düşünebiliriz-sürekli daha hızlı ve daha hızlı üretim peşinde koşan kapitalizm için asla yeterli değildi  (4)

    Gerçekten internete bağlı sistemler, kullanıcılarına maç sonuçlarından, son bilimsel makalelere kadar hemen herşeyi aktararak dünyayı (hatta uzayı) evlerdeki monitörlere taşımakla kalmayıp aynı zamanda onların evden dışarıya çıktıklarında bile bilgisayarlarını programlayıp dışarıda oldukları süre boyunca internette bilgi aktarımını sağlayacağı ve eve geldiklerinde gazetesini alan birinin heyecanı ile bilgisayardan son gelen metinleri okuyacağı bir çevresel kültürün oluşmasına da zemin hazırladılar. (5)

    Buna paralel olarak internet kullanımı da üniversite ve araştırma kurumlarının tekelinden çıkmış, ticari şirketler, uluslararası örgütler, merkezi hükümet örgütleri, sivil toplum örgütleri gibi geniş bir alana yayılımını sağlamıştır.Geniş kitlelerin yararlandırılması için bağımsız ticari kuruluşlar kanalıyla insanların cüzi bir masrafla evlerinde ve küçük işletmelerinde internete bağlanmaları mümkün hale gelmiştir. (6)

     Bugün gelinen safhada dünyanın dört bir yanına yayılmış bilgisayarlar ağı yeterince hızlı bir PC'si, bir modemi, bağlantısı olan herkesin buluşma mekanı oldu. Herhangi bir kuruluş ya da kişi az bir masrafla kendi Web sayfasını kurabiliyor ve isteyen herkes kimi zaman az bir ücret ödeyerek bu sayfaları ziyaret edebiliyor. (7)

    Ogan Güner, Bill Gates ve Bill Clintonun çok yakın bir gelecekte Amerika'daki her ev ve ofiste bir bilgisayarın bulunması gerektiğini ve bilgi alışverişinin bu milyonlarca bilgisayar arasındaki ağ üzerinden yapılacağını belirttiğini söylüyor.  (8)
     Macıntosh'un yaratıcısı Steve Jobs, internetin büyük şirketlerin dağınık ve ağır işleyen haber akışını hızlandırmak ve aracılara giden büyük meblağları ortadan kaldırmak için tasarlandığını belirtiyor ve ekliyor;"Gelecekteki en büyük ve neredeyse tek kullanım alanı ticaret olacak". (9) 

     İnternet alanında hizmet veren kuruluşlar bilgiye en hızlı ve kolay şekilde ulaşılmayı sağlıyor. İnsanın günlük yaşayışında bir çok alana yeni bir katkı yapacaktır. Örneğin; insan kaynakları ve eleman arama ilanları insan kaynakları planlamasına yeni bir katkı yapacaktır.Duyurular başlığında, evlilik, doğum ve vefat gibi sosyal duyurular, seyahat ve turizm kategorisinde çeşitli tatil paketleri ve konaklama tesisleri hakkındaki bilgilere ulaşma imkanı, İş dünyası açısından çeşitli iş alanları ,sektörler altında faaliyet gösteren firmaların web sayfalarına bağlantı imkanı, güncel ekonomik, ve sosyal son durumlarına ilişkin göstergeleri renkli ve canlı bir içerikle hazırlayan kuruluşlar reklamlarını kendi yapabilmesi özgürlüğüne sahip olacaktır. (10)

    Bu gelişmelerin sonunda internet bir bakıma toplumun aynası olmaya başlamış hem geniş toplum kesimlerinin ihtiyacını karşılamaya başlamış hem de toplum içindeki sorun ve tartışmalar internete yansımaya başlamıştır. Hızla gelişen teknoloji ortaya yeni sosyolojik, psikolojik yasal olgular, sorunlar ve kavramlar ortaya çıkarmıştır. Ortaya çıkan tartışmalara ahlaki, felsefi, politik ve yasal boyutlar girmektedir. (11)

    Paradigm Learning / Toronto şirketinin başkanının Don Tapscott'ın görüşlerini aktaran Türker Cambazoğlu, internet tabanlı sayısal ekonomiye geçerken, yeni iş proseslerine uygun anlayışlar getirilmemesinin sıkıntıya yol açacağına dikkat çekiyor. Bilgi temeline dayalı yeni ekonomide yaratıcılığın, iletişim becerisinin, beyin fırtınası, yenilik yönelimli olma, gibi yeteneklerin yapılanmış proseslere kendisini uyduramadığını belirtmektedir. (12)

    Sayısal teknoloji"zamanı" lüks bir meta haline sokmuştur.Her ne kadar internet sayesinde ihtiyacı duyulan bilgiyi sağlamada önemli bir araç durumunda ise de insanların hala bir seminer, konferans ortamından diğerine koşuşturup durması önemlidir. Sayısal teknolojinin geçmişte yürütülen sıkıcı işleri otomatik hale getirerek insanların işlerini kolaylaştırdığı bir gerçektir.Ama teknoloji dünyası sürekli yeni teknolojiler üreterek bu yöndeki tüketimi artırma peşindedirler.(13)

    Bilgisayar teknolojisindeki hızlı gelişmeler günlük yaşantı üzerinde çok yönlü etkilerde bulunmaktadır. Teknolojinin hızlı genişlemesi ve bilgi saklama sığasının artışı bu bilgileri etkili bir şekilde kullanabilme sorununu gündeme getirdi. İlkönce bilişim teknolojisinde yeni standartlar, yeni kurallar geliştirmek ve bunları geliştirebilecek gençlerin eğitilmesi gerekiyor. Bilgi hırsızlığı ve sahtekarlığı ile toplumları yanıltma, insanların din, dil, düşünce ve inanç özgürlüklerini zedeleyecek türde bilgilerin kasıtlı olarak belirli sistemlere, bölgelere yerleştirilmesi virüs ve benzeri zararlı yazılımların ağlara yayılması, kredi kartı veya benzeri bilgilere erişip mal hırsızlığı yapma gibi tehlikelere karşı önlemler alınması gerekir. (14)

    İnternet kullanımının getireceği bir başka sorun kişilerde "enformasyon yorgunluğu" sendromu denilebilecek bir tür rahatsızlığa yol açabiliyor olması. Ekranlardan (İnternet) akan enformasyon kişilerde insanların karar mekanizmalarında analiz güçlüğüne yol açıp karar verme mekanizmalarını felç ediyor. (15)

     Bilgi kullanım yeteneğinin artışı, James Burnham'ın önceden haber verdiği bilgi işlem devrinin sonuçlarında en önemli olarak bilgi üretim ve aktarılmasının tabandan tavana yayılır oluşu nedeniyle toplumun devletin özünde gitmesini kolaylaştıran bir unsur olacaktır. Bunun ise var olan ödüllendirme ve cezalandırma sistemlerine dayalı klasik kapalı yapıların kendini geniş kitlelelere aktaramama sorununu yaşayacağı açıktır.

    Weizman'inda dikkati çektiği gibi Bilgi sadece Bilgi içindir.  Bilim ve teknolojiyi gerçek dünya ile olan bağından koparılmaması gerekmektedir. (16)
 KAYNAKLAR

1-GÜNER Ogan, "Siber Alem" Pc:01,04.03.1997 sh:20
2-TÖRECİ Ersin, "Benim Şahsi Fikrime Göre", Net, Ekim 97 sh:293
3- GERAY HALUK, "Geleceğe dönüş mümkün mü?", B.Teknik: Sayı:360, Kasım 97 Sh:52-53
4-A.G.M., GÜNER Ogan, "Siber Alem"
5-ALPER ATEŞ , "İnternette Eğlence",Bilim ve .Teknik , Eylül 1994 sh:28
6-AKGÜL Mustafa, "İnternette dinlenme" Bilim veTeknik, Eylül 94: sayı:322 sh: 30
7- A.G.M., GÜNER Ogan, "Siber Alem"
8-A.G.M., GÜNER Ogan, "Siber Alem"
9- A.G.M., GÜNER Ogan, "Siber Alem"
10- "List 2000 kendini yeniliyor" Yeni Şafak Gazetesi, 8 Eylül 1997
11-A.g.m., AKGÜL Mustafa, "İnternette dinlenme
(12) Cambazoğlu Türker," internet ve iletişim teknolojileri", BT haber 2-8 eylül 1996, sayı 82 sh 26
13- CAMBAZOĞLU Türker, "Bilgi İşlem Teknolojisi ve Tasarımın Önemi,BT/haber 28 Nisan 4 May: 97 sayı: 114 sh:23-25
14-ÖZGÜÇ Bülent,Hızlı Yeni ve Çok Bilgi. Bilim ve Teknik , sayı:338 Ocak 1996 sh:26
(15)Enformasyona hayır diyebilmek: PC: 05,17.12.1997:sh:6
16- Joseph Weizenbaum, "Bilgisayar gücü ve insan aklı",Türkçesi Türkan Yöney,Sarmal Yay. 1995 sh:264

Devamı